Алдар тарханға бәйле был мәҡәлә, һис шикһеҙ, минең тыуып үҫкән яғыма – Бөрйән районының Иҫәнғазы ауылына ҡағыла.
Атай-олатайҙар һөйләүенсә, Иҫәнғазы ауылына нигеҙ һалынғансы, Иҫке Ыҙма тип аталған ерҙә, Иҫәнғазынан Ҡана йылғаһы буйлап бер саҡрым аҫтараҡ, ауыл булған. Был турала тау һыртындағы тамғалар ғына ҡуйылған ҡәбер таштары ла һөйләй. Уны Күсәрбәк тип тә йөрөткәндәр. Тағы ла, «Йәшлек»тәге август айындағы (2009 йыл, №96) бер мәҡәләне интернет селтәре аша табып уҡығас, башта байтаҡ фекер тыуҙы. Эйе, 30 – 40 йыл элегерәк был эшкә тотонол­һа, бәлки, мәғлүмәттәр ҙә күберәк булыр ине.

Һуңғы ваҡытта 1917 – 1920 йылдарҙағы башҡорт милли хәрәкәте аҙ өйрәнелмәне. Был темаға арнап, уның төрлө яҡтарын асып, кандидатлыҡ, докторлыҡ диссертациялары яҙылды, бихисап китап, мәҡәлә, документ, йыйынтыҡ баҫылып сыҡты. Уҡыусылар ошо милли хәрәкәттә әүҙем ҡатнашҡан, уның лидерҙары булған Әхмәтзәки Вәлиди, Муса Мортазин, Шәриф Манатов, Ғәлимйән Таған, Мстислав Ҡулаев һәм башҡаларҙың исемдәре менән таныша алды. Уларҙың тормошон өйрәнеү әле лә дауам итә. Яңыраҡ А. Ярмуллиндың «Автономиялы Башҡортостан байрағы аҫтында: Башҡорт милли азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре хаҡында ҡыҫҡаса биографик очерктар» (Өфө, 2009) тигән китабы донъя күргәйне. Унда бөтәһе 53 биографик очерк тупланған.